Muzeum Rybołówstwa

 Muzeum Rybołówstwa mieści się w dawnym kościele ewangielickim pod wezwaniem Św.Św. Piotra i Pawła za budynkiem Urzędu Miasta Helu.
Świątynia ta była użytkowana do roku 1937 przez helską gminę ewangelicką.
Po zakończeniu II wojny światowej, gdy ewangelicy opuścili Hel, była ona wykorzystywana jako magazyny przedsiębiorstwa połowowego "Arka". Zdewastowany budynek przeznaczono pod koniec lat 50 do rozbiórki, od której uchroniła go decyzja Konserwatora Zabytków w Gdańsku o zaadaptowaniu świątyni na siedzibę lokalnej wystawy rybacko - przyrodniczej. W roku 1969 obiekt ze zbiorami przekazano Muzeum Morskiemu w Gdańsku, które otworzyło tu w roku 1972 swój oddział poświęcony rybołówstwu morskiemu. Ceglana bryła gotyckiego kościoła, o którym pierwsze wzmianki pochodzą z początku XV wieku, składa się z trójbocznie zamkniętego od wschodu prezbiterium oraz korpusu, zachowanego prawdopodobnie fragmentarycznie, bo stanowiącego obecnie jedynie nawę poprzeczną świątyni. Do północnej ściany prezbiterium przylega pomieszczenie dawnej zachrystii. Bryła kościoła jest w chwili obecnej zniekształcona wskutek tylko częściowego odbudowania drewnianej wieży, wysadzonej 19 września 1939 roku przez obrońców Helu.
Na zewnętrznym, otoczonym ceglanym murem dziedzińcu Muzeum, zlokalizowana jest plenerowa wystawa tradycyjnych łodzi rybackich, m. in. ze szczególnie godną uwagi "pomeranką", należącą do grupy największych (8,52 m długo-ści), bezpokładowych łodzi stosowanych w rybołówstwie przybrzeżnym. Warto zwrócić również uwagę na zachowane w skansenie rybackie składziki, zbudowane z dwóch ustawionych pionowo części przepołowionych starych łodzi oraz liczne , drewniane elementy starych łodzi i statków, które zostały wyciągnięte po zaplątaniu się w rybackie sieci. W roku 1997 trafiła tutaj również łódź o wdzięcznej nazwie "Dziunia", wyróżniająca się pomarańczową barwą. Jest to łódź motorowa, zbudowana na potrzeby rybołówstwa, która została zakupiona przez Polską Akademię Nauk, by po adaptacji do pracy w warunkach polarnych mogła służyć naukowcom w polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego na Wyspie King George. Po zakończeniu swojej misji powróciła do kraju i trafiła do zbiorów helskiego Muzeum.
Wewnątrz obiektu znajduje się ekspo-zycja poświecona głównie dziejom rybołówstwa w Polsce, a przede wszystkim tradycyjnym jego formom stosowanym na Wybrzeżu. W przedsionku Muzeum znajduje się jedyny zachowany oryginalny przedmiot z wystroju dawnej świątyni dzwon odlany dla kościoła helskiego w roku 1749.
Ekspozycja na parterze Muzeum wprowadza nas zgodnie z kierunkiem zwiedzania w dzieje geologiczne Bałtyku, przedsta-wiając kolejne fazy jego rozwoju, dalej świat zwierzęcy, a następnie dzieje rybołówstwa od czasów prehistorycznych do średniowiecznych. Na ścianie północnej dawnego prezbiterium, w gablotach przyściennych, znajdują się makiety i eksponaty przedstawiające tradycyjne sposoby połowu stosowane przez rybaków kaszubskich. W gablotach demonstrowane są główne typy używanych w tym rejonie łodzi połowowych, narzędzia rybackie, w tym "beka" do polowania na foki, "klepiec" do łapania mew i wron, a także liczne przykłady rybackich znaków własnościowych nazywanych "merkami". Po przeciwnej stronie prezbiterium demonstrowane jest w formie dioramy panoramiczne odtworzenie fragmentu rybackiej plaży.
Na ścianie północnej, pod stropem prezbiterium, znajduje się rozpięta sieć do połowu fok, nazywana w języku kaszubskim "zelintową klotką". Wynalazł ją i opatentował w roku 1912 rybak z Kuźnicy, Paweł Budzisz. Jego sieć okazała się jednym z najskuteczniejszych narzędzi do zabijania fok, uważanych dawniej za szkodniki. W części centralnej ekspozycji parterowej zwraca uwagę stosowany w rybotówstwie zimowym "bojer" pochodzący z Jastarni. W południowej części nawy poprzecznej demonstrowany jest warsztat szkutniczy (produkujący drewniane łodzie), pochodzący z Łaszki nad Zalewem Wiślanym. Na piętrze ekspozycyjnym (dobudowanym w trakcie adaptacji obiektu na cele muzealne) zapoznać się można z dziejami Półwyspu Helskiego ukazanymi na tle rozwoju środków i metod połowu oraz obejrzeć obrazy o tematyce rybackiej i morskiej. W centralnej części piętra ekspozycyjnego ustawiona jest duża makieta przedstawiająca układ przestrzenny i charakter zabudowy Helu z końca XIX wieku. Przy dobrej widoczności warto obejrzeć widok z udostępnionej (dodatkowa opłata) 21 metrowej wieży. Roztacza się z niej szeroka panorama obejmująca wschodnią część Zatoki Gdańskiej, aż po wybrzeża Trójmiasta.

Opracowano na podstawie "Przewodnik po Helu"